عملکردها

حیّعلات

از دانشنامه علوم اسلامی

نسخهٔ تاریخ ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۱۲، ساعت ۱۴:۳۰ توسط Hashemi (بحث | مشارکت‌ها)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)
رده‌ها
(برای دیدن زیررده‌ها
بر روی "◄" کلیک کنید)

توضیح مفهومی

حیعلات

حَیْعَلات: 'حَیَّ عَلی الصَّلاة' تا 'حَیَّ علی خَیرِ العَمَل'.

حیعلات، جمع حیعله، اسم ترکیبی از دو کمله 'حَیَّ' و 'عَلی' برای فصول سه‏گانه اذان و اقامه: 'حَیَّ عَلی الصَّلاة'، 'حَیَّ عَلی الفَلاح' و 'حَیَّ عَلی خَیرالعَمَل' است. 1 از آن در باب طهارت و صلات سخن گفته‏اند.

حیعلات از فصول اذان و اقامه است که دو بار گفته می‏شود. 2 حکایت اذان و نیز بنابر نظر برخی، اقامه مستحب است؛ لیکن بعضی گفته‏اند: در حکایت، اولی تبدیل حیعلات به 'لاحَوْلَ وَ لاقُوَّةَ إلّا باللَّه') حولقه (است. 3 برخی، اولویّت را نپذیرفته و قائل به تخییر بین حکایت حیعلات و تبدیل آن به حولقه شده‏اند. 4

در استحباب حکایت اذان در نماز اختلاف است، لیکن اگر بخواهد حکایت کند باید حیعلات را به حولقه تبدیل نماید و در صورت عدم تبدیل، به دلیل کلام آدمی بودن حیعلات، نماز باطل می‏شود. 5

بنابر قول برخی، حکایت اذان در حال تخلّی) ر تخلّی (نیز مستحب است. بعضی گفته‏اند: حیعلات را - به دلیل آنکه کلام آدمی به شمار می‏رود و سخن گفتن در حال تخلّی مکروه است - تبدیل به حولقه می‏کند. 6

1. مجمع البحرین/ واژه 'حیی' × 2. الروضة البهیة 3 572 /1. العروة الوثقی 421 /2؛ جواهر الکلام 4 122 - 121 /9. مستمسک العروة 578 - 577 /5؛ مهذّب الاحکام 5 64 /6. مفتاح الکرامة 96 - 95 /1. 6 512 /3. حَیْعَلَتَین: 'حَیَّ عَلَیَ الصَّلاة' و 'حَیَّ عَلَیَ الفَلاح'.

عنوان یاد شده در باب صلات به کار رفته است.

حیعلتین از فصول اذان) ر اذان (و اقامه) ر اقامه (است. گفتن آن بین اذان و اقامه - که بنابر تفسیر بعض عامّه) ر مخالف (مصداق تثویب) ر تثویب (می‏باشد - به قصد مشروعیت حرام است. 1

برخی علمای عامّه برگرداندن صورت به سمت راست هنگام گفتن 'حیّ عَلی الصَلاة' و به سمت چپ هنگام گفتن 'حیّ عَلی الفَلاح'2 و برخی دیگر، برگرداندن صورت به سمت پشت هنگام گفتن حیعلتین را مستحب دانسته‏اند؛ لیکن فقهای امامی حکم به کراهت آن کرده‏اند. 3

) ر حیعلات (

1. جواهر الکلام 116 - 112 /9؛ جامع المقاصد 189 /2؛ الحدائق الناضرة 2 421 - 418 /7. مفتاح الکرامة 3 522 /3. روض الجنان 650 /2؛ مفتاح الکرامة 522 /3.

منابع

  1. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 3 : صفحه 402
  2. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 3 : صفحه 403

اصطلاح‌نامه

مترادفات

از واژه «حیّعلات» بجای واژه‌های زیر استفاده کنید:

حیعلتین، حیعله

اعم

فصول اذان، فصول اقامه

اخص

حیّ علی الصلاة، حیّ علی الفلاح، حیّ علی خیر العمل

وابسته

تکرار فصول اذان

منابع

  • الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة جلد 1 : صفحه 572
  • المباحث الفقهیة فی شرح الروضة البهیة جلد 2 : صفحه 306، 307
  • المبسوط فی فقه الامامیة جلد 1 : صفحه 99
  • جامع المقاصد فی شرح القواعد جلد 2 : صفحه 181
  • جواهرالکلام فی شرح الشرایع الاسلام جلد 9 : صفحه 81
  • فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 3 : صفحه 402، 403
  • کتاب السرائرالحاوی لتحریرالفتاوی جلد 1 : صفحه 213
  • مجمع الفائدة و البرهان جلد 2 : صفحه 170، 180
  • مستمسک العروة الوثقی جلد 5 : صفحه 542
  • مهذب الاحکام جلد 6 : صفحه 20