پژوهشکده مدیریت اطلاعات و مدارک اسلامی

برای دیدن زیررده‌ها بر روی "◄" کلیک کنید:

هیچ زیررده‌ای ندارد.

توضیح مفهومی

خنثی

خنثی: دارنده آلت تناسلی مرد و زن.

از احکام آن در بابهای طهارت، صلات، حج، جهاد، حجر، نکاح، ارث، حدود، قصاص و دیات سخن گفته‏اند.

جنسیّت: خنثی از نظر جنسیّت یا مرد است و یا زن؛ 1 هرچند برخی احتمال وجود جنس سومی را که نه مرد باشد و نه زن، بلکه مصداق هر دو عنوان باشد، مطرح کرده‏اند. 2

اقسام: خنثی دو قسم است: مشکل و غیر مشکل. خنثایی که در پرتو علائم تعیین شده در شرع و یا - بنابر قول برخی - قراین و مرجّحات دیگر، به یکی از دو جنسِ مرد یا زن ملحق می‏گردد، خنثای غیر مشکل و محکوم به احکام همان جنس است و خنثایی که دارای علائم و قراین چنینی نیست، خنثای مشکل خواهد بود. 3

علائم: نشانه‏هایی که با آنها می‏توان خنثی را به یکی از دو جنسیّت مرد یا زن ملحق کرد عبارتند از:

1. خروج دائمی یا غالبی بول از یکی از دو آلت تناسلی وی و حکم به جنسیّت او بر اساس همان آلت. در فرض خروج غالبی، خروج بول از مخرج دیگر باید بسیار نادر باشد.

2. پیشی گرفتن دائمی یا غالبی خروج بول از یکی از دو آلت در فرض خروج آن از هر دو.

3. دیرتر قطع شدن بول از یکی از دو آلت در فرض خروج همزمان آن از هر دو. بر علامت بودن این ویژگی ادعای اجماع شده است؛ هرچند برخی قدما آن را نپذیرفته‏اند.

4. شمردن دنده‏های سمت راست و چپ قفسه سینه که در صورت برابر بودن آنها، زن و در صورت نابرابری، مرد خواهد بود. در ملاک بودن این نشانه اختلاف است.

در اینکه تنها نشانه‏های یاد شده - که در روایات آمده - ملاک تشخیص و ملحق کردن خنثی به یکی از دو جنس مرد و زن است یا دیگر امارات و قراین اطمینان آور همچون روییدن موی صورت و عادت ماهانه می‏تواند ملاک باشد، محلّ بحث است. 4

احکام خنثای مشکل: احکامی که بر عنوان مکلّف با قطع نظر از جنسیّت وی مترتب می‏شود، مانند وجوب نماز، روزه و حج بر خنثای مشکل نیز بدون اشکال جاری است؛ لیکن در اینکه خنثای مشکل در احکامی که اختصاص به زن یا مرد دارد - مانند وجوب پوشاندن بدن از نامحرم بر زن یا حرمت پوشیدن لباس زرباف یا ابریشمی بر مرد - ملحق به جنس مرد است یا زن، اختلاف می‏باشد. نمونه‏هایی از این احکام در ابواب مختلف عبارتند از:

طهارت: آمیزش کردن خنثی با زن و نیز مرد با وی موجب جنابت نیست؛ زیرا در هر دو صورت، اصلی یا زاید بودن آلت خنثی محلّ تردید است. البته اگر خنثی با زنی آمیزش کند، سپس مردی با او آمیزش نماید، جنابت وی محقق می‏شود؛

هرچند حکم جنابت بر مرد و زن بار نمی‏شود. 5

با خروج منیّ از هر دو آلت خنثی یا به طور عادت و غالب از ی