عملکردها

تقریر مضاربه

از دانشنامه علوم اسلامی

نسخهٔ تاریخ ‏۱۸ مهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۵:۲۹ توسط Hashemi (بحث | مشارکت‌ها) (۱ نسخه واردشده)
(تفاوت) → نسخهٔ قدیمی‌تر | نمایش نسخهٔ فعلی (تفاوت) | نسخهٔ جدیدتر ← (تفاوت)

توضیح مفهومی

تقریر مضاربه : استدامه و استمرار یا انشاء و تجدید عقد مضاربه

تقریر مضاربه به دو معنا آمده است:

1- استدامه و استمرار عقد مضاربه که به واسطه اموری نظیر موت مالک در آن اخلالی وارد شده است؛

2- انشاء و تجدید عقد مضاربه که لازمه آن بطلان عقد سابق و ایجاد عقد جدید است. [۱]

تقریر به معنای اول دو فرض دارد:

1- تقریر مضاربه در صورتی که مال مضاربه نقد است؛ بنابر این فرض فقها اتفاق نظر دارند که تقریر، جایز نیست؛ [۲]

2- تقریر مضاربه در صورتی که مال مضاربه ازعروض است؛ در این باره دو دیدگاه وجود دارد:

الف: قول به عدم جواز که دیدگاه بسیاری از فقهای امامیه و یکی ازدو روایت شافعیه و احمد حنبل است؛ [۳]

ب: قول به جواز که قول برخی از فقهای امامیه از جمله صاحب جامع الشرایع و یکی از دو قول شافعیه و احمد بن حنبل است؛

دلیلی که برای این قول مطرح شده استصحاب مضاربه است [۴]

نکته: در صورت جواز تقریر مضاربه، این مسئله مطرح است که آیا انعقاد عقد مضاربه با لفظ اقررتک، ترکتک و... جایز است؟ در این باره نیز دو نظر وجود دارد

الف: قول به عدم جواز انعقاد که نظر برخی از فقها همچون علامه در « تذکرة » و محقق عاملی در « مفتاح الکرامه » است؛ استدلالشان این است که عقد اول مضاربه از بین رفته است ونیاز به لفظی دارد که درابتدا صلاحیت عقد مضاربه را داشته باشد و الفاظ مذکور، صلاحیت ایجاد ابتدایی عقد مضاربه را ندارند زیرا تقریر مضاربه با عباراتی نظیر: « ترکتک »، « اقررتک علی ما کنت علیه» که اشعار به استدامه را دارد از قبیل کنایات و مجازات است و عقود با کتابات و مجازات منعقد نمی‌گردد [۵] .

ب: قول به جواز انعقاد که نظر برخی از فقها نظیر صاحب جامع المقاصد است؛ دلیلشان این است که مضاربه از عقود جایز است و با هر لفظی که دلالت برمراد یعنی استنابه در تصرف به گونه معروف نماید، منعقد می‌گردد [۶].

پانوشت

  1. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة جلد 16 : صفحه 788
  2. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة جلد 16 : صفحه 788
  3. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة جلد 16 : صفحه 788
  4. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة جلد 16 : صفحه 788
  5. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة جلد 16 : صفحه 789
  6. مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة جلد 16 : صفحه 789

منابع

  1. ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد جلد 2 : صفحه 328
  2. جامع المقاصد فی شرح القواعد جلد 8 : صفحه 155
  3. پژوهشی جدید در چند مبحث فقهی : صفحه 316
  4. جامع المقاصد فی شرح القواعد جلد 8 : صفحه 156
  5. ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد جلد 2 : صفحه 329

اصطلاح‌نامه

مترادفات

از واژه «تقریر مضاربه» بجای واژه‌های زیر استفاده کنید:

اقرار مضاربه

اعم

احکام مضاربه، تقریر

وابسته

مرگ مالک مضاربه، مرگ مضارب، مضاربه ( فقه )

منابع

  • الجامع للشرائع : صفحه 316
  • الحدائق الناضرة فی احکام العترة الطاهرة جلد 21 : صفحه 227
  • ایضاح الفوائد فی شرح اشکالات القواعد جلد 2 : صفحه 328، 329
  • جامع المقاصد فی شرح القواعد جلد 8 : صفحه 155، 156
  • سلسلة الینابیع الفقهیة جلد 17 : صفحه 90، 103
  • فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع) جلد 2 : صفحه (573-574)
  • مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة جلد 16 : صفحه 669، 788، 789
  • پژوهشی جدید در چند مبحث فقهی : صفحه 316